Tu jesteś: Strona główna >  Aktualności >  Sznur bursztynów złoty a w jego...

Aktualności

Sznur bursztynów złoty a w jego środku takaż pszczoła

Sznur bursztynów złoty a w jego środku takaż pszczoła

Data:
2013-12-08 19:16
Moje projekty herbu, flagi, banneru, proporczyka i pieczęci Gminy Turośl 7 listopada uzyskały pozytywną opinię Komisji Heraldycznej przy Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji.
W polu zielonym sznur bursztynów złoty a w jego środku takaż pszczoła – tak brzmi fachowy blazon (opis) herbu, który został przyjęty przez Gminę Turośl podczas sesji Rady Gminy 3 grudnia 2013 r.
Gmina Turośl leży w powiecie kolneńskim, a zatem jest jedną z dwóch gmin (obok Zbójnej) kurpiowskich leżących poza granicami województwa mazowieckiego. Nie zmienia to faktu, że wraz z całą dawną ziemią łomżyńską pozostaje częścią historycznego Mazowsza. Ten obszar Zagajnicy został zaludniony najpóźniej, ale zajęcia miejscowej ludności były takie same jak w innych rejonach Puszczy Kurpiowskiej. Wśród nich poczesne miejsce zajmowało bartnictwo, a na terenie Gminy Turośl są poświadczone co najmniej trzy miejsca, w których wydobywano bursztyn...

Rys historyczny
Gmina Turośl położona jest na północno-wschodnim krańcu kurpiowskiej Puszczy Zielonej, dawnej Zagajnicy Łomżyńskiej stanowiącej najpierw domenę książęcą, a następnie królewską. Teren gminy przecina rzeka Pisa, stanowiąca umowną granicę między osadami kurpiowskimi a położonymi na wschód od Pisy siedzibami drobnej szlachty. Granica ta jest dlatego umowna, że i po wschodniej stronie znajdujemy osady typowo kurpiowskie, a na terenie Gminy Turośl nie ma żadnej z dawnych siedzib drobnej szlachty.
Ziemie te od średniowiecza aż do rozbiorów przynależały do starostwa kolneńskiego w ziemi łomżyńskiej. Północna granica Gminy Turośl niemal idealnie pokrywa się z dawną granicą pruską a obecnie granicą województw mazowieckiego i warmińsko-mazurskiego.



Herb Gminy Turośl


Ludwik Krzywicki pod koniec XIX wieku w swoim dziele zatytułowanym „Kurpie” pisał, że zwarte osadnictwo na terenie Puszczy Kurpiowskiej rozpoczęło się dopiero na przełomie XVI i XVII wieku, a północno-wschodnia część Puszczy Kurpiowskiej bliżej Kolna, nad rzeką Pisą, zasiedlona została najpóźniej, bo dopiero na przełomie XVIII i XIX wieku. Wcześniej nie było tu prawie stałych osad a jedynie sezonowo użytkowane budy rudników, smolarzy i innych Kurpiów prowadzących gospodarkę leśną. Słowa Krzywickiego znajdują potwierdzenie także w „Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” a także innych pracach uczonych XIX-wiecznych i późniejszych. Wyjątkiem i zarazem najstarszą wsią na terenie Gminy Turośl jest Leman, wzmiankowany jako Ruda Leman w lustracji z 1605 roku. Należała wówczas Ruda Leman do dóbr starostwa kolneńskiego. Druga najstarsza wieś, to wymieniona w Topographii, najstarszym opisie Mazowsza Jędrzeja Święcickiego z 1634 roku Krusza nad rzeką tej samej nazwy.
Tymczasem Turośl pojawia się na arenie dziejowej dopiero w drugiej połowie XVIII wieku jako osada leśniczego zwana Turośl albo Bączki. Podobnie dopiero w XVIII wieku znajdujmy w źródłach nazwy innych wsi z terenu dzisiejszej gminy: Charubin, Szablaki (siedziba kurpiowskich czynszowników Królewszczyzny, jaką była Puszcza Kurpiowska).



Flaga Gminy Turośl


Turośl wybiła się wśród okolicznych miejscowości, gdy utworzono tu pierwszą (na terenie obecnej gminy) parafię. Wcześniej okolice te należały do parafii w Kolnie. Do dziś zresztą na terenie Gminy Turośl funkcjonują tylko dwie parafie. Kościół filialny w Turośli ufundował w 1805 roku Michał Szaniawski, leśniczy i wójt (kolneński). Kościół podobnie jak później parafia otrzymały wezwanie św. Jana Chrzciciela. Drugą parafię, pw. św. Rocha erygowano w Lemanie w 1906 roku, ale wiadomo że pierwsza drewniana kaplica spłonęła w Lemanie w 1837 roku. Kiedy powstała pierwsza? Źródła na ten temat nie dostarczają nam odpowiedzi. Wiemy natomiast, że gdy pożar strawił kolejną, odbudowano ją w 1863 r., a rok później trzej mieszkańcy tej wioski: Tomasz Czyż, Adam Zadroga i Piotr Zajk prosili biskupa o przysłanie im na stałe księdza... W odpowiedzi na prośbę mieszkańców wsi Leman, w 1867 r. przy istniejącej tam kaplicy zamieszkał wikariusz parafii Kolno, który miał prawo odprawiać msze, spowiadać i udzielać wszystkich sakramentów za wyjątkiem ślubu. Lemański wikariusz nie prowadził też do 1906 roku Libri baptisatorum, matrimoniales et mortorum, czyli ksiąg chrztów, ślubów i zgonów.
Ludwik Krzywicki pisze, że głównymi zajęciami tutejszej ludności w dawnych wiekach (Ruda Leman) było wytapianie żelaza z rudy darniowej, bartnictwo oraz łowiectwo. Tutejsza ziemia poza rudą żelaza kryła w sobie także wydobywany przez Kurpiów bursztyn, a puszcza obfitowała we wszelką zwierzynę: wilki, niedźwiedzie i łosie, a do XV wieku także w tury, na które polować tu mieli książęta mazowieccy stający w Nowogrodzie. Historycznie poświadczone stanowiska wydobycia bursztynu znajdowały się w Pupkowiźnie, Turośli, Wanacji i Zimnej.



Banner i proporczyk Gminy Turośl


Jak wcześniej wspomniano, najstarszymi osadami są na tym obszarze: Leman (d. Ruda Leman; wzmiankowa w lustracji z 1605 r.) i Krusza (wzmiankowana przez Święcickiego w 1634 r.). Historycy nie są zgodni w ocenie, gdzie znajdowało się Stare Kolno, ale wiele przesłanek wskazuje na to, że mogło być ono pierwotnie lokowane na północno-wschodnim skraju obecnej Gminy Turośl, gdy okolica ta była jeszcze niemal bezludna...
Współcześnie Gmina Turośl należy do pow. kolneńskiego i województwa podlaskiego, pomimo faktu, że niemal cała Kurpiowszczyzna znajduje się w granicach województwa mazowieckiego, a Wysoczyzna Kolneńska wraz z całą ziemią łomżyńską od wieków należały do Mazowsza – najpierw Księstwa Mazowieckiego, a po jego wcieleniu do Korony (1526), do województwa mazowieckiego. W ludowej tradycji zachowały się zarówno tradycje bursztyniarskie, jak i bartnicze. Nad przecinającą Gminę rzeką Pissą nadal można wykopać okruchy bursztynu, choć jego wydobycie nie jest opłacalne i dziś stanowi najczęściej element lekcji szkolnych prowadzonych w ramach edukacji regionalnej bądź też stanowi atrakcję turystyczną dla gości gospodarstw agroturystycznych. Tradycje bursztyniarskie widoczne są też w pielęgnowanym folklorze kurpiowskim, do dziś bowiem sznur korali stanowi element kurpiowskiego stroju kobiecego. Dawne tradycje bartnicze z kolei kontynuują dziś pszczelarze. Współczesny Kurp nie dzieje już pni w lesie, coraz rzadziej też hoduje pszczoły w kłodach, które zastępują współczesne ule.

Opracowanie historyczne i graficzne: Robert Szydlik



Pieczęcie Gminy Turośl - wójtowska, gminna i radziecka




KONTAKT Z RADNYM

Robert Szydlik

Robert Szydlik - Radny Powiatu Wołomińskiego

reprezentujący gminy TŁUSZCZ, JADÓW, Strachówka oczekuje na Państwa pytania, pomysły i sugestie.

Odpowiedzi na państwa pytania

Panie radny czy to prawda czy plotka że ma być budowany w tym roku chodnik przy Mazowieckiej? -...
Szanowny Panie, Tak, to prawda. Mam nadzieję, że zadanie to zostanie wykonane. Niestety, od razu nie zostanie wybudowany chodnik na całej długości...

Pora na sponsora