Tu jesteś: Strona główna >  Aktualności >  Brodzic na pniu 800-letniego dębu

Aktualności

Brodzic na pniu 800-letniego dębu

Brodzic na pniu 800-letniego dębu

Data:
2014-05-27 03:21
19 marca Rada Gminy Ojrzeń (pow. ciechanowski) uchwaliła herb, flagę, proporczyk, banner i pieczęcie Gminy Ojrzeń. Projekty mojego autorstwa zostały pozytywnie zaopiniowane prze Komisję Heraldyczną przy Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji.
Herb Gminy Ojrzeń

Na tarczy hiszpańskiej w polu srebrnym dąb zielony z żołędziami złotymi a na jego pniu godło herbu Brodzic, tj. trzy złote krzyże zaćwieczone na takiejż toczenicy w rosochę.

Uzasadnienie

Zastosowane w herbie Gminy Ojrzeń godła nawiązują do miejscowej tradycji historycznej i warunków przyrodniczych.

Pośród licznych rodów szlacheckich, które mają swoje gniazda rodowe na obszarze dzisiejszej gminy, najpotężniejszym był ród Żochowskich (okolica szlachecka Żochy: Średnie, Szostaki, Wielkie, Brodzięczyn / Brodzięcin).

We wsi Młock rośnie dąb szypułkowy Uparty Mazur, który według różnych szacunków ma ok. 650-800 lat. Według pomiarów średnicy pnia, przeprowadzonych w 2006 roku, miał 912 cm obwodu i plasował się na 10. miejscu w Polsce i 1. miejscu na Mazowszu (uznawany za najstarszy na Mazowszu dąb Chrobry z Białobrzegów k. Płocka ma średnicę 882 cm).



Pierwsze wzmianki o miejscowościach z terenu obecnej gminy Ojrzeń pojawiają się w XIII-XIV w.: Luberadz – 1239 r. Zielona – 1351, Ojrzeń – 1390, Gostomin – 1399, Obrąb – 1411, Łebki Wielkie – 1413, Kraszewo, Żochy, Skarżynek, Młock – 1420, Janusy, Kałki – 1430, Kownaty – 1425, Przyrowa – 1440, Lipówiec – 1446, Grabówiec – 1452, Brodzięcin – 1465, Wola Wodzyńska – 1485 i Luberadzyk – 1474. Najstarszą i zarazem jedyna do dziś parafia z siedzibą na terenie gminy Ojrzeń jest par. Św. Zygmunta w Kraszewie, erygowana przed 1434 r., prawdopodobnie w II poł. XIV w. (sam kościół pod wezwaniem św. Trójcy i św. Wawrzyńca). Nie mniej już wówczas życie religijne tutejszej ludności skupiało się wokół kilku ośrodków parafialnych, z których wszystkie pozostałe mają siedziby poza granicami dzisiejszej gminy: Malużyn (gmina Glinojeck), Sochocin (gmina Sochocin), Łopacin (gmina Sońsk) i Ciechanów (gmina Ciechanów). Historycznie rzecz biorąc najstarszą i najważniejszą parafią było i po dziś dzień pozostaje Kraszewo, nie mniej obejmuje ono jedynie część gminy, bynajmniej nie stanowiącą liczącej się większości.



Mazowsze Stare, w tym okolice Ciechanowa, od średniowiecza zasiedlane były przez rody rycerskie, których dobra z czasem ulegały rozdrobnieniu, a warstwa niegdyś rycerska schodziła jedynie do roli drobnej szlachty. Ten proces uwypuklił się w kolejnych wiekach I Rzeczypospolitej, ale w wieku XV książęce najczęściej wsie kolejno nadawane były przedstawicielom rycerstwa mazowieckiego, najhojniej bodaj przez księcia Janusza I. Z kolei Rozpoczęty w wieku XV proces kształtowania się nazwisk szlacheckich w ciągu niespełna stu lat uległ niemal całkowitemu zakończeniu. O ile za czasów ks. Janusza I Starszego rycerz pisałby się jeszcze jako np. Jan de Żochy (z Żoch) herbu Brodzic (gdzie herb mówił o pokrewieństwie z innymi Brodzicami), o tyle u schyłku Księstwa Mazowieckiego jego przodkowie zwali się już Żochowskimi i nazwisko to było dziedziczne.

W omawianym okresie najmożniejszym rodem na omawianym terenie byli właśnie Brodzicowie z Żoch. W XVI w. byli najpotężniejszymi właścicielami dóbr ziemskich na terenie obecnej Gminy Ojrzeń. Adolf Pawiński w "Mazowszu" (ss. 322-333) wymienia właścicieli ziemskich w poszczególnych miejscowościach kolejnych parafii. Wymieniany jest tu dwukrotnie Piotr Żochowski, raz jako podkomorzy ciechanowski, kiedy indziej jako podsędek ciechanowski. Nie ma w tym miejscu znaczenia, czy był to ten sam przedstawiciel rodu Żochowskich, czy też nie. Istotne jest dla niniejszego opracowania wskazanie, które dobra należały do przedstawicieli tej rodziny szlacheckiej. Pawiński podaje, że Żochowscy posiadali w tym czasie (wymieniamy tylko miejscowości z terenu ob. gm. Ojrzeń):

- Żochy - wszystkie grunty w okolicy szlacheckiej Żochy: Średnie, Szostaki, Wielkie,
- Brodzięczyn (obecnie odrębna wieś),
- Kraszewo Kościelne - większa część gruntów
- Ojrzeń Trzpioły (obecnie w. Trzpioły) - wszystkie grunty
- Ojrzeń Wielki / Mieczkotowy (obecna wieś) - część gruntów
Ojrzeńscy h. Lubicz posiadali w tym czasie znacznie skromniejsze włości:
- Ojrzeń - część gruntów
- Wojtkowa Wieś (jedna z wsi należących do ok. szlach. Ojrzeń)...

Pozostałe miejscowości należały do różnych rodów szlacheckich, ale żaden z nich, łącznie z Ojrzeńskimi, nie mógł równać się majętności Żochowskich, do których należały także liczne dobra w innych częściach ziemi ciechanowskiej.

Swoje gniazda rodowe na terenie ob. Gminy Ojrzeń (bądź też pojedyncze wsie należące do większych, poprzecinanych granicami gmin, okolic szlacheckich) miały także następujące rody:
- Kownaccy h. Suchekomnaty
- Gostomscy h. Prawdzic
- Kraszewscy h. Jastrzębiec
- Łepkowscy (Łebkowscy) h. Dąbrowa
- Młoccy h. Prawdzic
- Skarżyńscy h. Bończa

Drobna szlachta stanowiła na Północnym Mazowszu żywioł dominujący, więc drogą ożenków, dziedziczenia czy też transakcji tutejsze rody wymieszały się ze sobą i w źródłach historycznych znajdujemy przedstawicieli kilkudziesięciu innych rodów występujących w różnych okresach historycznych na omawianym obszarze. Oprócz wyżej wymienionych spotykamy więc na terenie gm. Ojrzeń także przedstawicieli innych rodów licznie rozrodzonych w dawnej ziemi ciechanowskiej: Bagińskich h. Ślepowron, Bilińskich h. Junosza, Grabowskich h. Pobóg, Krasińskich h. Ślepowron, Kucharskich h. Prawdzic, Lekowskich h. Lubicz, Łysakowskich h. Lubicz, Niecikowskich h. Ślepowron, Nosielskich h. Prawdzic, Olszewskich h. Lis, Pałuckich h. Prawdzic, Radzimińskich h. Lubicz, Rzeczkowskich h. Boża Wola, Ślubowskich h. Ślepowron, Wiśniewskich h. Szeliga, Wróblewskich h. Ślepowron i wielu innych.

Jak wcześniej wspomniano, Żochowscy herbu Brodzic byli na omawianym obszarze rodem najzamożniejszym i najznaczniejszym. Bartosz Paprocki pisze, że „Dom Żochowskich w ciechanowskim powiecie starodawny”. Kacper Niesiecki w swoim herbarzu wymienia: „Mikołaja – sędziego ciechanowskiego. Mikołaja z Krassowa [Kraszewa] Żochowskiego w 1588 r. poborcę w tejże ziemi. Franciszka podkomorzego ciechanowskiego, posła na sejm w 1620 r. stamtąd deputata na trybunał radomski. Ziomaka – wojskiego ciechanowskiego, Adriana z Krassowa Żochowskiego – kasztelana wizkiego 1674 r., Mikołaja – miecznika ciechanowskiego.” W źrodłach znajdujemy i innych przedstawicieli tego rodu: woźnego Jakuba Żochowskiego (1512 r.); miecznika Mikołaja Żochowskiego, który w 1674 r. był elektorem Jana III Sobieskiego; Macieja podstolego Starodobowskiego, który w 1728 roku posiadał dobra Żochy-Wielkie, Żochy-Małe, Szostaki i Brodzięcino.

Brodzicowie Żochowscy mieli dać początek młodszym gałęziom (i gniazdom!) rodu w ziemi łomżyńskiej i na Podlasiu w ziemi bielskiej i drohickiej, gdzie także spotykamy Żochowskich z Żoch lub Żochów h. Brodzic, często ze wskazaniem, że wywodzą się z ziemi ciechanowskiej.

I choć w późniejszych wiekach pojawiają się tu kolejne rody, a majątki zmieniają właścicieli co 1-2-3 pokolenia, to Żochowskich spotykamy jeszcze wielokrotnie, także jako urzędników ziemskich czy donatorów kolejnych kościołów w Kraszewie. Także obecny kościół, wybudowany na pocz. XVIII wieku, miał powstać głównie ze środków sędziego ziemi ciechanowskiej Michała Modzelewskiego, ale też przy udziale dziedzica Kraszewa Franciszka Żochowskiego i dziedziczki Żoch Barbary Żochowskiej.

I to właśnie Żochowscy od tego momentu w dziejach, w którym pojawiają się źródła pisane dla omawianego obszaru, aż do rozbiorów, wydają się familią najważniejszą w historii tutejszych ziem, najmocniej zapisaną, to do nich należała największa własność ziemska z Żochami i Kraszewem.

Członkowie innych, często znamienitszych rodów, pojawiają się w historii miejscowości gm. Ojrzeń jedynie w krótszych okresach. Można tu wymienić marszałka dworu książęcego ks. Janusza Ścibora z Sochocina, Jana Rogalę, marszałka mazowieckiego Wincentego z Giżyc czy mniej zamożnego, ale szczycącego się zasłużonymi dla kraju synami rodu Młockich h. Prawdzic. Licznych rodów przewijających się pod koniec w. XVIII i w kolejnym stuleciu, aż po odzyskanie niepodległości, możemy w tym miejscu nie wspominać, gdyż ich obecność i aktywność wydaje się znacząca dla historii, a kompletnie bez znaczenia dla wspólnej, najdawniejszej historii ob. Gminy Ojrzeń.

Z kolei dąb Uparty Mazur to niemy świadek tej historii, być może starszy niż większość miejscowości wschodzących dziś w skład jednostki administracyjnej jaką stanowi Gmina Ojrzeń.


Projekty wraz z uzasadnieniem: Robert Szydlik (2014)


Link do uchwały opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego >>


Pełen opis insygniów Gminy Ojrzeń na stronie internetowej gminy>>


KONTAKT Z RADNYM

Robert Szydlik

Robert Szydlik - Radny Powiatu Wołomińskiego

reprezentujący gminy TŁUSZCZ, JADÓW, Strachówka oczekuje na Państwa pytania, pomysły i sugestie.

Odpowiedzi na państwa pytania

Panie radny czy to prawda czy plotka że ma być budowany w tym roku chodnik przy Mazowieckiej? -...
Szanowny Panie, Tak, to prawda. Mam nadzieję, że zadanie to zostanie wykonane. Niestety, od razu nie zostanie wybudowany chodnik na całej długości...

Pora na sponsora